Briller eller ei for barna

KRONIKK: Regjeringa vår har også heilage kyr - på to bein.

Av: Jarl Wåge

Det var kalla inn til idèmyldrings-møte i Regjeringa. Budsjettet skulle snart spikrast. No var det om å gjere å komme opp med siste-liten-forslag til ekstra kutt og innsparingar. Stemninga var nesten opprømt. Det gjekk rykte om bonus til dei som lanserte dei beste forslaga.

«Kva om vi kuttar ut skatteletten til dei aller rikaste?» spurte ei av ministrane. «Hæh? Er du en jævla sosialist?» kvesste ho i ho som styrer pengesekken. 

Ingen, absolutt ingen, må prøve seg på å utfordre sjølve dronningtanken til dei, for tida, to mektigaste kvinnene i landet: At skattelette til dei rikaste vil skape betre tider. At når det regnar på dei rikaste, så dryp det på allmuen. At når pengebingane deira blir så stappfulle at det renn over, ja, då blir synergieffekten, som det så fint heiter, at dei investerer i fleire jobbar for folk flest. Noko som igjen vil føre til meir skatt til staten. Som igjen skaper betre velferd.

No har ingen klart å leggje fram tal på at slik er det, men ein dronningtanke er ein dronningtanke.

Ein annan minister manna seg opp, kremta og sa: «Kva om vi skjær ned på støtten til kjøp av briller til barn? Slikt kan foreldra betale.» No fekk pipa ein annan lyd. Det var åtgaum og «at ingen har tenkt på det før». Bonusordet sveva gjennom rommet.

Oppildna av eigen suksess bad han om ordet igjen: «Tannregulering til ungar kostar staten mange millionar kvart år. Skal det vere det offentlege si oppgave å sørge for kosmetisk pynting av barnemunnar? Kan ikkje ungane leve med sprikande tenner, får dei punge ut sjølve.» Fleire godord. Ministeren blei «man of the brainstorming».

Eg var så uheldig at eg måtte byrje med briller då eg var fire år gamal. Mor mi la merke til at eg skakka på hovudet når eg skulle sjå i ei bok og heldt ho heilt opp i ansiktet. Hell i uhellet var at eg måtte til Bergen til auge-lege ein gong i året sidan synet mitt stadig endra seg. Det var eit eventyr. Nattrute med lugar frå Nordfjord til by`n. Framme tidleg om morgonen. Alltid frukost på Misjonskafèen i Strandgaten. Eg var prektig barn og leste høgt for maten.

KRONIKK: Den jula låg det ei termoskanne frå Shell under treet til henne. Ho var ikkje blid

Ein gong blei ein gjest så begeistra at han gav dette «gudsordet frå landet» ei heil krone. Dei fyrste pengane eg tente. Svart, til og med.

Uhell i hellet var at det var ei pest og ei plage å gå med briller. Dei gnagde på nasa og bak øyra, dogga og var i vegen. Dei fyrste åra tok eg dei stadig av. Ute la eg dei i lomma. Ein gong vi baska i snøen, mista eg dei. Ein kamerat fann dei då snøen smelta. Rusta og ubrukelege. Eller dei blei knuste. I slåsskamp. På fotballbanen. Dessutan hadde eg visst sovedukkelange augevippar som stadig kom bort i brilleglasa når eg blinka. Misunnelsesverdig lange. Syster mi spurde i alle fall om ho fekk klippe dei. Eg sa ja. Dermed var det slutt på kollisjon mellom vippar og brilleglas.

Hell i uhellet var at det kom betre innfatningar og glas etter kvart. I byrjinga var glasa tjukke som colabotnar. Gradvis, sjølv om eg blei meir og meir nærsynt, blei glasa tynnare. No var det ikkje snakk om å ta av seg brillene. Eg var synshemma og avhengig av dei. Før eg opererte auga for nokre år sidan, hadde eg minus tolv. Eg brukte å seie at det var nummeret før kvit stokk.

Du undrar deg kanskje på kva eg vil fram til med dette. Eg har eit poeng, men vent litt. No, uendeleg lenge etterpå, tenkjer eg at mi brillehistorie må ha kosta det kvite ut av auga på foreldra mine. Den årlege byturen, auge-lege, tilpassing av stadig nye briller. Spesialglas, som etter kvart som dei blei meir avanserte, blei frykteleg dyre.
Om det fanst støtteordningar til oss som måtte ha briller den gongen, veit eg  ikkje. Slikt tenkjer vi ikkje på når vi er ungar. Om det ikkje gjorde det, må desse utgiftene ha gjort store innhogg i familieøkonomien og ført til forsaking på andre område.

Så til poenget. I jula var eg saman med ein småbarnsfamile. Dedikerte, engasjerte foreldre som vil det aller beste for dei tre barna sine. To av ungane bruker briller. Ho på to år har nettopp starta brillekarrieren og er slett ikkje hoppande glad for det. 

KRONIKK: Det e`sjynt å kjøra buss

Denne familien skal gjennom om lag same brillehistorie som min. Men med to barn. Ein historie som vil koste dei titusenvis av kroner. Ikkje minst fordi glasa, om ein vil ha dei beste, blir dyrare og dyrare. Og kven vil ikkje ha det aller beste for ungane sine når det er mulegheiter for å redusere effekten av ei funksjonshemming?
Difor er tilbodet frå regjeringa så useieleg småleg, puslete og uraust. Dei gjev uttrykket «omvendt Robin Hood-politikk» ein ny dimensjon. Barn skal framleis få tilskot til briller, men langt mindre enn tidlegare. Her handlar det om å ta frå dei som har lite og strø om seg med pengar til dei som har mest.  

I India har dei heilage kyr. Vi ristar på hovudet og tykkjer det er i overkant eksotisk. Men sjå om ikkje regjeringa vår òg har heilage kyr. Dei seier ikkje «Mø» riktignok. Dei går på to bein, og jo fleire nullar dei har bak fyrste talet på bankkontoane sine, dess heilagare er dei.